Pursaklar, Ankara Çubuk arasında yer alan köylerin en eskilerinden biridir. Pursaklar isminin geçtiği en eski tarihi vesika, 1530 yılında Osmanlı Devleti tarafından hazırlatılan tapu tahrir defterinde "Busaklar" olarak yer almaktadır.

Başbakanlık Devlet Arşivi Genel Müdürlüğü tarafından 438 numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu defteri ismi ile 1993 yılında 2 cilt olarak yayınlanmıştır. Yayınlanan bu defterde 2 'Busaklar' (Pursaklar) kaydı bulunmaktadır. Bunlardan biri köy olarak geçmekte ve o tarihte Çubuk kazasına bağlı olduğu görülmektedir. Busaklar isminin defterin iki yerinde kaydı olması köyün yarısının tımar, diğer yarısının ise vakıf arazisi olarak ayrılmasından kaynaklanmaktadır.

Busaklar'ın coğrafi olarak bugün "Eskiköy" diye tabir edilen yerde kurulu olduğunu biliyoruz. 1966 yılında Pursaklar Eskiköy muhitinde meydana gelen bir heyelan nedeniyle devletin yardımıyla planlı olarak inşa edilen ve çoraklık mevki diye tabir edilen şimdiki yerine taşınmıştır. Pursaklar'ın son yerleşim alanı burası olmuştur.

Yukarıdaki kayıtların dışında köyün tarihçesi ile ilgili olarak büyüklerimizin anlattığı bazı rivayetler vardır. Bu rivayetlerin başında şimdiki Pursaklar'ın Kavacık Memba Suyunun kenarında kurulu olduğu Çubuk Ovası kenarında bulunan bu köyün eşkiya baskısı ve zulmünden dolayı bugün "Eskiköy" diye tabir edilen yere bundan 150-200 sene önce (kesin tarihi belli değil) taşındığı söylenmektedir. Bu rivayetin gerçeğe dayandığını, yukarıda zikrettiğimiz tapu tahrir defterinde "Kavacık" simli bir köyünde kayıtlı olmasından anlıyoruz.

Pursaklar'ın 20. yüzyılın başlarında 30-40 haneli bir köy olduğu; Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı ve İstiklal Savaşı'na 44 asker gönderdiği, bunlardan sadece 4 tanesinin sağ döndüğü yaşayan büyüklerimiz tarafından anlatılmaktadır.

1970 yılı başlarından itibaren Pursaklar'ın çevre il ve ilçelerden gelen vatandaşlarla nüfusu hızla artmış, 1987 yılında Belediye teşkilatına kavuşarak Belde sıfatını almıştır.

 

Kaynaklar:
- Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Başbakanlık Basımevi, 1994
- Rıfat Özdemir, XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1986

 

Hazırlayan:
Kerim Şener
Pursaklar Belediyesi Başkanlığı Yazı İşleri Müdürlüğü